Success Story Pidilite Industries Limited

फेविकॉलका मजबूत जोड, जोर लगाके हैशा.. या फेविकॉलच्या पंचलाइन लोकांना तोंडपाठ असतात. पण हे फेविकॉल पहिल्यांदा कधी आणि कोणी तयार केलं याची आपल्याला सहसा माहिती नसावी. जे लोक परिस्थितीच रडगाणं गात असतात ते शेवटपर्यंत रडतच राहतात. इतिहास घडवणाऱ्यांचा स्वतःवर विश्वास असतो आणि शिखरावर पोहोचण्यासाठी संकटांशी लढा देतात. बळवंत पारेख देखील अशाच लोकांपैकी एक आहेत ज्यांनी शून्यातून शिखरापर्यंतचा प्रवास केला

पारेख यांच्याकडे ना पैसा होता ना अनुभव, होता तर फक्त काहीतरी करण्याचा ध्यास. ‘फेविकॉल का मजबूत जोड़ है, टूटेगा नहीं….’ त्यांचा हेतूही तितकाच मजबूत होता. पारेख कुटुंब आज कोट्यवधींचे मालक असले तरी एक काळ असा होता जेव्हा बळवंत पारेख यांनी लाकडाच्या कारखान्यात शिपाई म्हणून काम केले आणि ऑफिसच्या गोदामात झोपून रात्र काढायचे. त्यांनी स्वत:च्या बळावर करोडोंची कंपनी उभी केली. आजची कहाणी फेविकॉल या कंपनीची आहे जी भारताला ताकदीचे वचन देते…

फेविकॉलचे ताकदीचे वचन

१९२५ मध्ये गुजरातच्या भावनगर जिल्ह्यातील महुवा गावात जन्मलेले बलवंत पारेखचे कुटुंब एक मध्यमवर्गीय होते. गावात सुरुवातीस शिक्षण घेतल्यावर ते मुंबईला आले. लहानपणापासून त्यांना व्यवसायात रस होता पण घरच्यांच्या आग्रहास्तव त्यांनी कायद्याचे शिक्षण घेतले. कायद्याचे शिक्षण घेऊन ते वकील बनले पण प्रॅक्टिस केली नाही.

महात्मा गांधींच्या विचारांनी ते इतके प्रेरित झाले की त्यांनी कायद्याचे पालन करण्यास नकार दिला. शिक्षणादरम्यान त्यांचे लग्नही झाले. लग्नानंतर जबाबदाऱ्या वाढल्या आणि खर्चही वाढू लागले म्हणून त्यांनी नोकरी धरली. बळवंत पारेख यांनी डाईंग आणि प्रिंटिंग प्रेसमध्ये नोकरी सुरू केली पण त्यांचे मन व्यवसायावर केंद्रित राहिले.

शिपायाची नोकरी, ऑफिसच्या गोदामात झोपले

छापखान्यात काही दिवस काम केल्यानंतर त्यांनी एका लाकूड व्यापाऱ्याकडे काम सुरू केले. शिक्षण आणि दर्जा मागे ठेवून त्यांनी शिपायाची नोकरी धरली. यादरम्यान त्यांना ऑफिसच्या गोदामात पत्नीसोबत राहिले. गोदामात राहताना त्यांनी लाकडाचे काम जवळून पहिले. शिपायाच्या नोकरीनंतर त्यांनी अनेक नोकऱ्या बदलल्या. यादरम्यान त्यांची मोहन नावाच्या गुंतवणूकदाराशी भेट झाली, ज्यांच्या मदतीने त्यांनी व्यवसायाच्या दिशेने पहिले पाऊल टाकले. मोहन नावाच्या गुंतवणूकदाराच्या मदतीने पाश्चिमात्य देशांतून सायकली, सुपारी, कागदी रंग यासारख्या वस्तू भारतात आयात करायचे. या कामादरम्यान एक जर्मन कंपनी Hoechst त्याच्या संपर्कात आली. बळवंत पारेख यांना जर्मनीला जाण्याची संधी मिळाली.

फेविकॉलची सुरूवात कशी झाली

जर्मनीहून परतल्यावर त्यांनी भावासोबत डायकेम इंडस्ट्रीज नावाची कंपनी सुरू केली. त्यांची कंपनी मुंबईच्या जेकब सर्कलमध्ये रंग, औद्योगिक रसायने, रंगद्रव्य इमल्शन युनिटचे उत्पादन व व्यापार करायची. त्यांचे अच्छे दिन सुरू झाले असले तरी त्यांना आपल्या जुन्या दिवसांचा विसर पडला नाही.

लाकूड चिटकवण्यासाठी किती मेहनत घ्यावी लागते हे त्यांनी पहिले होते म्हणून त्यांनी ‘गम’ बनवायला सुरुवात केली आणि १९५९ मध्ये फेविकॉल लाँच करण्यात आले. फेविकॉलमुळे लाकडाचे काम करणाऱ्या कारागीर आणि कारागिरांचे काम सोपे केले. त्याच वेळी, लोकांना प्राण्यांच्या चरबीपासून बनवलेल्या डिंकाच्या वापरापासून मुक्ती मिळाली.

गंधयुक्त गोंद पासून सुटका

जनावरांच्या चरबीपासून गोंद बनवण्याची प्रक्रिया कठीण होती. चरबी फार काळ गरम करावी लागायची आणि या प्रक्रियेदरम्यान प्रचंड दुर्गंध यायचा ज्यामुळे कामगारांना श्वास घेणेही कठीण व्हायचे. अशा परिस्थितीत बळवंत पारेख यांच्या फेविकॉलने कारागिरांची दुर्गंधीयुक्त गमपासून सुटका झाली.पुढे जाऊन कंपनीचे नाव बदलून पिडीलाइट करण्यात आले ज्याचा आज व्यवसाय ५६ देशांमध्ये विस्तारला असून कंपनीची उलाढाल तीन हजार कोटी रुपयांची झाली आहे. एकेकाळी शिपाई म्हणून काम केलेली व्यक्ती हजार कोटी रुपयांची कंपनी उभी करू शकते, याची कल्पनाही क्वचितच कोणी करू शकेल पण बळवंत पारेख यांनी स्वप्न सत्यात उतरवले.